Feminist Dağarcık

Erbilmişlik

Adamlar, neden bahsettiklerini bilseler de, bilmeseler de, bana ve başka kadınlara bir şeyler açıklıyorlar.¹

Geçen hafta paylaşmaya başladığım bu seriye “Feminist Sözlük” adını vermiştim; ancak biraz düşününce “Feminist Dağarcık” ifadesinin daha yerinde olduğuna karar verdim. Sözlük biraz iddialı, köşeli ve somut geldi; oysa dağarcık daha kapsayıcı ve esnek sanki; Fatmagül Hoca’nın “kadınların yeni bir dil yaratabilmeleri gerektiği” sözünü daha iyi karşılıyor gibi…

Bu haftanın terimi, ben birkaç ifade arasında karar vermeye çalışırken, Twitter’da gördüğüm bir videoda karşıma çıktı.

İngilizce’deki ‘adam’ anlamına gelen ‘man’ ve ‘açıklamak’ kelimesinin karşılığı olan ‘explain’den türeyen ‘mansplaining’ kelimesine bugüne kadar çeşitli Türkçe karşılıklar önerildi: ‘Açüklama’ denildi, ‘erilleme’ denildi ancak şahsi kanaatim ‘erbilmişlik’ kelimesinin, anlamın hakkını verdiği yönünde.

‘mansplaining’ kelimesinin ortaya çıkışı da, Rebecca Solnit’in daha sonra Türkçe de dahil birçok dile (Bana Bilgiçlik Taslayan Adamlar) çevrilecek olan Man Explain Things To Me (Adamlar bana bir şeyler açıklıyorlar) makalesine atfediliyor. Her ne kadar Solnit makalesinde mansplaining kelimesini kullanmamış olsa da, Solnit’in o yazısının kelimenin doğuşuna ilham verdiği söyleniyor.

Bu yazıyı hazırlarken, Google’da araştırma yaparken karşıma birçok yazı, video, örnek çıktı. Kendimi hepsini okurken, ama en çok da videoları izlerken ve sinirlenirken buldum. Hatta buraya da “Bak neb’çim erbilmişlik yapıyorlar!” diye örnekler koyacaktım ancak Öfke Dansı’nı yeni(den) okuduğumdan, öfkemi “bir değişim aracı” olarak kullanmaya karar verdim 🙂

Daha fazla uzatmadan sözü videoya bırakayım.

1. Rebecca Solnit, “Men Explain Things To Me”